Η '''Ελληνική Γλώσσα''' είναι μία από τις [[Ινδο-Ευρωπαϊκές Γλώσσες]], για την οποία έχουμε συνεχή γραπτά κείμενα από τον [[8ος αιώνας π.Χ.|8ον αιώνα π.Χ.]] μέχρι σήμερα. Επίσης έχουμε μερικά γραπτά κείμενα από τον [[15ος αιώνας π.Χ.|15ον αιώνα π.Χ.]] γραμμένα στη Γραμμική Β.
Οι κυριότερες φάσεις εξέλιξης της Ελληνικής Γλώσσας είναι οι εξής:

#Πρωτοελληνική.
#Μυκηναϊκή Ελληνική.
#Κλασσική Ελληνική.
#Ελληνιστική Κοινή.
#Μεσαιωνική Ελληνική.
#Νέα Ελληνική (δημοτική).

==Φάσεις Εξέλιξης==
===Πρωτοελληνική===
Για την πρώτη φάση (Πρωτοελληνική) η οποία τοποθετείται πριν το [[1600 π.Χ.]], οι όποιες γνώσεις μας για την ελληνική γλώσσα βασίζονται σε τεχνικές επανασύνθεσης που προκύπτουν από τη συγκριτική γλωσσολογία. Η Πρωτοελληνική είχε 7 [[πτώση|πτώσεις]] ([[Ονομαστική πτώση|Ονομαστική]], [[Γενική πτώση|Γενική]], [[Δοτική πτώση|Δοτική]], [[Αιτιατική πτώση|Αιτιατική]], [[Αφαιρετική πτώση|Αφαιρετική]], [[Τοπική πτώση|Τοπική]], [[Κλητική πτώση|Κλητική]]). Επίσης είχε διατηρήσει σε πολύ μεγάλο βαθμό τα υπόλοιπα χαρακτηριστικά της ΙΕ "μητρικής" γλώσσας. Είχε τρεις [[γραμματική φωνή|φωνές]] ([[Ενεργητική φωνή|Ενεργητική]], [[Παθητική φωνή|Παθητική]], [[Μέση φωνή|Μέση]]) και τρεις [[γραμματικός αριθμός|αριθμούς]] ([[Ενικός αριθμός|Ενικός]], [[Πληθυντικός αριθμός|Πληθυντικός]], [[Δυϊκός αριθμός|Δυϊκός]]). Σημαντικό χαρακτηριστικό της (που διατηρήθηκε σχεδόν μέχρι τα πρώτα μεταχριστιανικά χρόνια) ήταν ο μουσικός τονισμός. Ο [[τόνος]] στα αρχαία ελληνικά δεν αντιστοιχούσε σε αύξηση της έντασης της φωνής (volume) αλλά σε αύξηση της συχνότητας (pitch). 

===Μυκηναϊκή Ελληνική===
Στην αμέσως επόμενη φάση (Μυκηναϊκή Ελληνική) η οποία μαρτυρείται από τις πινακίδες της [[Γραμμική Β|Γραμμικής Β']] και από ορισμένους στίχους των [[Ομηρικά Έπη|Ομηρικών Επών]], παρατηρούμε εξίσου πολλούς αρχαϊσμούς. Π.χ. η γενική των ονομάτων σε -ος σχηματιζόταν με την κατάληξη -υο (πρβλ. Ομηρικό "Πριάμυο"), ενώ υπάρχει φθόγγος (που συμβολίζεται με) "q" ο οποίος βρίσκεται σε λέξεις όπου από την ΙΕ θα αναμέναμε ένα *<math>k^w</math>. Οι πτώσεις Αφαιρετική και Τοπική διατηρούνται αλλά σε μάλλον περιορισμένο βαθμό.

===Κλασσική Ελληνική===
Στην Κλασσική ελληνική, αρχαιότερα κείμενα της οποίας είναι τα [[Ομηρικά Έπη]] και αρχαιότερο τεκμήριο η επιγραφή του Διπύλου, το βασικότερο χαρακτηριστικό είναι η υψηλή [[διάλεκτος|διαλεκτική]] διαφοροποίηση, η οποία οφείλεται πιθανότατα στην πολυδιάσπαση του ελληνικού κόσμου σε διάφορα κρατίδια. Ως προς το αν οι βασικές διάλεκτοι της κλασσικής εποχής ([[Ιωνική διάλεκτος|Ιωνική]], [[Αιολική διάλεκτος|Αιολική]], [[Δωρική διάλεκτος|Δωρική]] κλπ) δημιουργήθηκαν στην [[Ελλάδα]] λόγω της πολιτικής πολυδιάσπασης των [[Έλληνες|Ελλήνων]] ή "ήρθαν" μαζί με τα αντίστοιχα φύλα κατά την [[εποχή του Χαλκού]], οι γνώμες διίστανται. Φαίνεται πως δεν αποκλείεται να συνέβησαν και τα δύο. Πάντως οι διάλεκτοι της κλασσικής εποχής διέφεραν αρκετά μεταξύ τους και δεν θα ήταν υπερβολή να υποστηριχθεί ότι οι ομιλητές τους βρίσκονταν πολλές φορές στα ακραία όρια της αλληλοκατανόησης.

Μία από τις σημαντικότερες διαλέκτους της κλασσικής εποχής ήταν η [[Αττική διάλεκτος]], που χρησιμοποιούνταν κυρίως στην [[Αθήνα]] αλλά και σα γλώσσα των [[φιλόσοφος|φιλοσόφων]] και των [[επιστήμονας|επιστημόνων]]. Η Αττική διάλεκτος προέρχεται από την [[Ιωνική διάλεκτος|Ιωνική]] (τη βασική διάλεκτο των Ομηρικών Επών) με αρκετές [[Δωρική διάλεκτος|δωρικές]] επιδράσεις. Υιοθετήθηκε σαν επίσημη γλώσσα όλης της Ελλάδας από το [[Φίλιππος Β'|Φίλιππο το Μακεδόνα]] και σαν επίσημη γλώσσα ολόκληρου του ελληνιστικού κόσμου από το γιο του [[Αλέξανδρος ο Μέγας|Αλέξανδρο]]. Από αυτήν προέρχονται απ' ευθείας σχεδόν όλες οι μεταγενέστερες ελληνικές διάλεκτοι.

Αποτέλεσμα της χρήσης της αττικής διαλέκτου ως δεύτερης (και συχνά πρώτης) γλώσσας από πάρα πολλούς αλλόγλωσσους (αλλά και από ελληνόφωνους που μιλούσαν πρωτύτερα μια άλλη ελληνική διάλεκτο) ήταν σαρωτικές αλλαγές σε όλα τα επίπεδα της μορφολογίας της. Έτσι:

*Η [ προφορά] άλλαξε ριζικά με κυριότερο χαρακτηριστικό την προφορά των ει, η, υ, υι ως "ι" ([[ιωτακισμός]]) και την απώλεια των φθόγγων F (w) και H (δασεία).
*Ο [[Δυϊκός αριθμός]], το [[απαρέμφατο]] και η [[Μέση φωνή]] χάθηκαν. 
*Απλοποιήθηκε σημαντικά το σύστημα [[κλίση]]ς ονομάτων και ρημάτων.

===Ελληνιστική Κοινή===
Το αποτέλεσμα όλων αυτών των μεταβολών ήταν η Ελληνιστική Κοινή, η οποία μαρτυρείται κυρίως στην [[Καινή Διαθήκη]]. Είναι χαρακτηριστικό ότι την ίδια εποχή έχουμε και τους πρώτους Αττικιστές, αυτούς που θεωρούσαν απαραίτητη τη διατήρηση της "αυθεντικής" Αττικής Διαλέκτου, τουλάχιστον στο γραπτό λόγο. 

===Μεσαιωνική Ελληνική===
Η Ελληνιστική Κοινή εξελίχθηκε στη Μεσαιωνική Ελληνική, η οποία μαρτυρείται κυρίως από δημοτικά τραγούδια. Τελευταία φωνολογική μεταβολή κατά το [[10ος αιώνας μ.Χ.|10ο αιώνα]] ήταν ο [[ιωτακισμός]] '''και''' του "οι" που ως τότε εξακολουθούσε να προφέρεται σα [[δίφθογγος]]. 

===Νέα Ελληνική===
Τα όρια μεταξύ Νέας Ελληνικής και Μεσαιωνικής Ελληνικής δεν είναι ιδιαίτερα σαφή, πάντως τοποθετούνται χονδρικά κάπου στα τελευταία χρόνια του [[Βυζάντιο|Βυζαντίου]]. Κατά την περίοδο αυτή (καθώς και στην [[Τουρκοκρατία]]) είχαμε μία εξίσου έντονη διαλεκτική διαφοροποίηση η οποία συνεχίζονταν μέχρι πριν μερικές δεκαετίες. 

Η σημερινή Νέα Ελληνική (Δημοτική) περιγράφεται με αρκετή σαφήνεια στη [[Νεοελληνική Γραμματική του Μανόλη Τριανταφυλλίδη|Γραμματική]] του [[Μανόλης Τριανταφυλλίδης|Μανόλη Τριανταφυλλίδη]]. Η γραμματική της παραμένει αρκετά σύνθετη (ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά το [[ρήμα]] όπου οι αρχαϊσμοί δε σπανίζουν καθόλου) και το λεξιλόγιό της είναι ιδιαίτερα πλούσιο. 

Έχουν ειπωθεί πολλά για την αξία της ελληνικής γλώσσας. Πολλά από αυτά είναι υπερβολές. Για παράδειγμα είναι γεγονός ότι χιλιάδες επιστημονικοί όροι στις ευρωπαϊκές γλώσσες είναι ελληνικά "δάνεια" (αν και οι περισσότεροι είναι όροι που φτιάχθηκαν από ξένους σε μια εποχή που τα ελληνικά ήταν η κατ' εξοχήν ακαδημαϊκή γλώσσα). Ίσως η αξία της Ελληνικής αποδίδεται καλύτερα από τον Οδυσσέα Ελύτη:

''Εδώ και τριάντα αιώνες, δεν υπήρξε ούτε ένας στον οποίο να μη γράφτηκε [[ποίηση]] στην Ελληνική Γλώσσα.''

==Βλέπε Επίσης==
* [[Γραμμική Α]]
* [[Γραμμική Β]]
* [[Καθαρεύουσα]]

