# -*- coding: utf-8; mode: structured-text -*-

= Nawigacja =

Ten rozdział zawiera ogólne informacje o układzie okna aplikacji, o nawigacji
pomiędzy jego poszczególnymi częściami oraz wskazówki dotyczące efektywnego
korzystania z interfejsu użytkownika. Jest istotny przede wszystkim dla
użytkowników technologii wspomagających, ponieważ wyjaśnia znaczenie i wzajemne
relacje poszczególnych części strony oraz sposób poruszania się między nimi.

Spis treści: @TOC@

== Podstawowy układ strony ==

Okno aplikacji składa się z treści głównej, która jest inna na każdej stronie
czy ekranie witryny lub aplikacji, oraz z części otaczających, które zwykle
powtarzają się w niezmienionej postaci na wszystkich stronach i ekranach.

Treść główna jest zawsze oznaczona nagłówkiem pierwszego poziomu. Dzięki temu
użytkownicy czytników ekranu mogą w każdej chwili wrócić na jej początek za
pomocą skrótu do tego nagłówka. Na stronie nie ma innego nagłówka pierwszego
poziomu.

Po wczytaniu strony kursor jest zawsze przenoszony na początek treści głównej.
To właśnie jest punkt wyjścia nawigacji. Przesuwając kursor do przodu,
użytkownik dotrze do treści głównej bieżącej strony, a przesuwając go do tyłu
-- do elementów sterujących, takich jak [#sec-menu menu] czy [#sec-top-bar
górny pasek].

Poza wykorzystaniem nagłówków do rozróżnienia poszczególnych części strony
niektóre obszary są też oznaczone tzw. /punktami orientacyjnymi ARIA/ (ARIA
landmarks), dzięki czemu nowoczesne technologie wspomagające umożliwiają
wygodniejszą nawigację również według tych punktów.


== Górny pasek == sec-top-bar

Górny pasek to wąski pas przy górnej krawędzi strony. Po lewej stronie zawiera
tytuł witryny, a po prawej kilka ważnych elementów sterujących.

Dostępne elementy po prawej stronie mogą zależeć od aktualnie zalogowanego
użytkownika i jego uprawnień lub od innego stanu aplikacji. Zwykle jednak
znajdują się tam:

* [#sec-login-control], jeśli bieżąca witryna pozwala na logowanie,
* [#sec-language-selection], jeśli strona jest dostępna w wielu językach.

Użytkownicy czytników ekranu dotrą do górnego paska najłatwiej, przechodząc na
samą górę ekranu i poruszając się po jego elementach klawiszem TAB. Ponieważ
wszystkie elementy sterujące górnego paska są przyciskami (zwykle z menu
rozwijanym), można też skorzystać ze skrótu czytnika ekranu do nawigacji po
przyciskach (zazwyczaj „b”).

Istnieje również skrót klawiszowy pozwalający przejść do pierwszego elementu
górnego paska (zwykle do elementu logowania) z dowolnego miejsca strony. Jest
to /Ctrl-Shift-strzałka w górę/, ale nie działa on chyba we wszystkich
systemach ze względu na konflikty z innymi skrótami przeglądarki czy czytnika
ekranu. Potwierdzono jednak, że działa dobrze w połączeniach Firefox/Orca oraz
Safari/VoiceOver. Jeśli działa w Twoim przypadku, może być szybszym sposobem
dostępu do górnego paska.

Kolejne sekcje opisują poszczególne elementy sterujące górnego paska.


=== Element logowania === sec-login-control

Jeśli witryna pozwala użytkownikom na logowanie, górny pasek zawiera element
logowania. Wizualnie jest on oznaczony ikoną ludzkiej głowy.

Jeśli użytkownik jest zalogowany, na prawo od ikony wyświetlana jest jego nazwa
logowania. Jeśli nie jest zalogowany, znajduje się tam przycisk „Zaloguj”.

W obu przypadkach dostępny jest element menu rozwijanego, oznaczony ikoną małej
trójkątnej strzałki skierowanej w dół. Czytniki ekranu odczytają go jako „Akcje
użytkownika”, gdy użytkownik jest zalogowany, lub „Logowanie i rejestracja” w
przeciwnym razie. Naciśnięcie przycisku otworzy menu rozwijane. Gdy użytkownik
jest zalogowany, menu zawiera pozycje do aktualizacji profilu, zmiany hasła i
wylogowania. Gdy nie jest zalogowany, są tam pozycje do zalogowania się na
istniejące konto, rejestracji nowego użytkownika oraz odnowienia zapomnianego
hasła.

Na mniejszych ekranach przycisk „Zaloguj” może być ukryty dla oszczędności
miejsca -- tę samą akcję można wtedy wywołać z menu rozwijanego. To samo
dotyczy nazwy logowania wyświetlanej przy tym elemencie: jeśli jest ukryta,
można ją znaleźć po otwarciu menu rozwijanego.


=== Wybór języka === sec-language-selection

Jeśli istnieje kilka wariantów językowych bieżącej strony, przy prawej krawędzi
górnego paska znajduje się także element wyboru języka. Pozwala on przełączać
się między wersjami językowymi bieżącej strony. Element ten również jest
przyciskiem z menu rozwijanym. Bieżący język stanowi etykietę przycisku, a jego
uaktywnienie otworzy menu rozwijane ze wszystkimi dostępnymi wariantami
językowymi, gdzie każda pozycja przełącza na dany język.

Przy pierwszej wizycie na wielojęzycznej stronie język wybierany jest
automatycznie na podstawie ustawień przeglądarki użytkownika. Po ręcznym
przełączeniu preferowany język jest jednak zapamiętywany przez przeglądarkę (w
tzw. ciasteczkach).


== Menu główne == sec-menu

Podstawowym sposobem nawigacji w witrynie lub aplikacji są menu hierarchiczne.
Pozycje najwyższego poziomu hierarchii przedstawione są jako zestaw poziomych
zakładek. Każda zakładka może mieć podrzędną hierarchię pozycji, prezentowaną
jako menu rozwijane. Zakładki z podmenu można rozpoznać po ikonie małej
trójkątnej strzałki skierowanej w dół. Naciśnięcie takiej zakładki otwiera
podmenu.

Podmenu aktywnej zakładki wyświetlane jest po lewej stronie strony, dzięki
czemu jest widoczne i dostępne bezpośrednio, bez korzystania z menu
rozwijanego. Nie jest to jednak możliwe na małych ekranach, gdzie po lewej
stronie brakuje miejsca. Urządzenia przenośne nie wyświetlają więc podmenu w
ten sposób i pokazują je jako menu rozwijane także dla bieżącej zakładki menu
głównego.

Skrót klawiszowy Ctrl-Shift-m przenosi kursor do menu, na pozycję odpowiadającą
aktualnie wyświetlanej stronie. Menu można też odnaleźć, przechodząc na górę
strony i poruszając się klawiszem TAB przez górny pasek aż do menu. Dalej po
menu można sprawnie poruszać się samymi klawiszami strzałek.

Po zakładkach menu najwyższego poziomu porusza się strzałkami w lewo i w prawo.
Jeśli pozycja ma podmenu, można w nie wejść strzałką w dół i poruszać się w nim
w górę oraz w dół. Jeśli podmenu zawiera pozycje niższych poziomów hierarchii,
te podrzędne poziomy mogą być ułożone w rozwijane drzewo. Rozwijaną pozycję
rozwija się strzałką w prawo, a zwija strzałką w lewo. Enter wywołuje bieżącą
pozycję menu.

Pełny przegląd skrótów klawiszowych menu:

  * *strzałka w dół* - Przejście do następnej widocznej pozycji.
  * *strzałka w górę* - Przejście do poprzedniej widocznej pozycji.
  * *strzałka w prawo* - Jeśli istnieje zwinięte podmenu, rozwija je. Jeśli
    jest już rozwinięte, przechodzi do jego pierwszej pozycji.
  * *strzałka w lewo* - Jeśli istnieje rozwinięte podmenu, zwija je (ukrywa).
    Jeśli jest już zwinięte, przechodzi do pozycji nadrzędnej w hierarchii.

  * *Shift + strzałka w dół* - Przejście do następnej pozycji tego samego
    poziomu (bez zagłębiania się w podmenu, nawet rozwinięte).
  * *Shift + strzałka w górę* - Przejście do poprzedniej pozycji tego samego
    poziomu (bez zagłębiania się w podmenu, nawet rozwinięte).
  * *Enter* - Wywołanie bieżącej pozycji.
  * *Escape* - Wyjście z menu do treści głównej strony.

/Uwaga dla użytkowników VoiceOver:/ Skróty te działają w VoiceOverze poprawnie
tylko przy wyłączonym trybie szybkiej nawigacji. Szybką nawigację włącza się i
wyłącza jednoczesnym naciśnięciem strzałek w lewo i w prawo.

/Uwaga dla użytkowników JAWS:/ Przed naciśnięciem Ctrl-Shift-m trzeba użyć tzw.
skrótu Pass Key Through -- klawisz JAWS + 3 (klawiszem JAWS jest zwykle Insert
lub CapsLock).

Jeśli Twój system obsługuje standardy dostępności ARIA, automatycznie
zapowiadana będzie pozycja w hierarchii oraz dostępne polecenia klawiszowe.
Przy starszych technologiach zwijanie i rozwijanie menu może nie działać
poprawnie. W takim przypadku po menu można poruszać się klawiszem TAB. Aby
dostać się do zwiniętych obszarów, można użyć przycisku „Zwiń/rozwiń całą
hierarchię menu”, który udostępni wszystkie pozycje dla nawigacji klawiszem
TAB. Nawigacja jest wtedy mniej wygodna, ale przynajmniej możliwa. Przycisk ten
znajduje się jako ostatni element w kolejności TAB, na samym końcu menu.


== Panele ==

Niektóre witryny mogą zawierać kilka uzupełniających „okien” z dodatkowymi
informacjami, wyświetlanych na stałe na każdej stronie w postaci tzw. paneli.
Na komputerach stacjonarnych (z większymi ekranami) panele wyświetlane są
zwykle po prawej stronie okna, obok treści głównej, a na urządzeniach mobilnych
z mniejszymi ekranami -- na dole każdej strony, pod treścią główną.

W obu przypadkach w kolejności nawigacji dla użytkowników czytników ekranu
panele następują po treści głównej. Każdy panel jest oznaczony nagłówkiem
trzeciego poziomu. Przejście na koniec ekranu i poruszanie się wstecz po
nagłówkach trzeciego poziomu to zatem łatwy sposób, aby dotrzeć bezpośrednio do
paneli.

Panele są też oznaczone /punktami orientacyjnymi ARIA/ jako tzw. „treść
uzupełniająca”. Tych punktów również można używać do sprawnej nawigacji w
niektórych czytnikach ekranu.
